Heb jij ze ook in je familie- en kennissenkring? Warhoofden die beweren dat de aarde plat is, dat presidenten en leden van het koninklijk huis in werkelijkheid reptielen zijn, dat de 5G-zendmasten corona hebben veroorzaakt? Schijnbaar normale mensen die op onnavolgbare wijze feiten aan elkaar knopen en denken zo de wijsheid in pacht te hebben?
De mens komt voort uit de natuur en is een ontwikkeld dier met een bewustzijn. Dat bewustzijn maakt dat wij al duizenden jaren behoefte hebben aan verklaringen voor de onbegrijpelijke verschijnselen en gebeurtenissen om ons heen. Met name natuurverschijnselen als wind, bliksem, zonsverduistering waren voor de oermens onverklare fenomenen. Duizenden jaren lang werden door aandachtstrekkers, gelovigen en machtswellustelingen verklaringen in elkaar geknutseld die kant noch wal raakten.
De meesten van ons zijn met de volgende complottheorie opgegroeid: God had Adam en Eva uit klei geschapen en hen in het hemelse paradijs gestald. Ondankbaar als zij waren hielden zij zich niet aan het enige verbod: “Blijf van de appel af!” De vrouw kon de verleiding niet weerstaan en zorgde ervoor dat haar nageslacht (de mensheid) het moest bezuren. Maar god was barmhartig en bereid de mensen te bevrijden van het vreselijke aardse leven door zijn zoon te sturen. Edoch, door wie werd hij aan het kruis genageld? Door de joden.
We zien hier dus twee complottheorieën naadloos in elkaar overgaan: de vrouw kan haar gevoel niet beheersen en is ongeschikt om beslissingen te nemen en de joden hebben Jezus vermoord waardoor wij allen langer op het paradijs moeten wachten. Je hoeft geen feminist of Zionist te zijn om te constateren dat dit Bijbelse verzinsel de afgelopen 20 eeuwen vreselijke gevolgen gehad heeft voor vrouwen en joden.
Naast de gelovigen zijn er hedendaagse warhoofden en zwendelaars die zich spiritueel of soeverein noemen. Waar zij moeite mee hebben is het verschijnsel ‘toeval’. Voor hen bestaat toeval niet en schijnbaar toevallige gebeurtenissen worden aangestuurd door complotten of hogere machten. Toeval bestaat echter wel! Veel complotdenkers en gelovigen ontkennen de evolutietheorie maar in grote lijnen is deze juist. Naar gelang de verandering van natuurlijke omstandigheden ontstaan en verdwijnen levensvormen waarbij toeval een grote rol speelt. Zo werden het verdwijnen van de dinosaurussen en de opkomst van de zoogdieren (waaronder de mens) veroorzaakt door een meteorietinslag in Mexico. Toeval dus.
Ook in de menseljke geschiedenis zien we dat Weltentscheidene gebeurtenissen regelmatig veroorzaakt worden door toeval. Zo reed de chauffeur van kroonprins Frans Ferdinand in 1914 per ongeluk de verkeerde, onbeveiligde straat in waar Prinzip klaarstond om hem te vermoorden waarna direct de eerste wereldoorlog uitbrak. En zo viel in 1989 de Berlijnse Muur niet door een oorlog of een verdrag maar omdat DDR-woordvoerder Schabowski zijn verkeerde leesbril ophad.
Tegelijkertijd lijken veel gebeurtenissen toeval terwijl ze het niet zijn. Een vriendin vertelde: “Ik kwam de bar binnen en ik keek hem in de ogen. En flits, dit is de man van mijn leven. God heeft ons voorbestemd”. Hier is tegelijkertijd sprake van toeval en geen toeval. Het is natuurlijk toeval dat ze elkaar nét op dat moment in de ogen keken. Maar de klik is geen toeval. Deze is onderzocht: die herkenning in een flits is een quick scan van de betreffende persoon qua kleding, uiterlijk, houding etc. De variabelen in die scan zijn ontstaan door opvoeding, negatieve en positieve ervaringen, opleiding etc. Tachtig procent van de liefdes op het eerste gezicht vinden plaats binnen de eigen sociale klasse. Bepaald geen toeval!
Maar m.n. Chopra-aanhangers en andere spirituelen hebben er een handje van om toevallige gebeurtenissen naar believen in schimmige kaders te plaatsen die in hun kraam te pas komen waarbij zij oorzaak en gevolg naar believen omdraaien. Hierbij speelt voor hen ‘het volgen van het gevoel’ een grote rol. Zo vertelde mij iemand dat zij al in het begin van haar relatie een slecht gevoel had bij haar aanstaande schoonmoeder, wat zij haar bij de tweede ontmoeting ook mededeelde. “En weet je, mijn gevoel is uitgekomen”, zei ze tegen mij. “Ik heb tot haar dood niet met haar op kunnen schieten”. Toen ik haar probeerde duidelijk te maken dat zijzelf daar wellicht debet aan was door haar premature opmerking tegenover haar schoonmoeder werd dat verontwaardigd afgewezen.
Je verstand niet gebruiken en op gevoel leven en beslissingen nemen is een slecht uitgangspunt. Als mensen dat groepsgewijs doen heet dat gevoel het Gesunde Volksempfinden. Het gevoel/de complottheorie dat joden de schuld hadden aan de werkloosheid in de jaren dertig kwam voort uit dat sentiment. Politici die voor ingewikkelde problemen simpele verklaringen en even simpele oplossingen hebben, deugen niet. Er bestaan geen eenvoudige oplossingen voor ingewikkelde problemen. Zij exploiteren ontevreden gevoelens ten eigen bate.
Natuurlijk kan het verstand niet alles verklaren. We zullen ons als mens altijd blijven afvragen wat de zin van het leven is en waarom de één pech heeft en de ander geluk. Maar leg je erbij neer dat voor ingewikkelde vraagstukken geen eenvoudige verklaringen en oplossingen zijn. Zeg simpelweg: “Ik weet het niet”, of “Het is ingewikkeld”, of “Dat zal later wel duidelijk worden”. Leef meer in het nu, blijf bij de feiten en neem genoegen wat je hebt en weet. Dat is goed voor jezelf en … prettig voor je omgeving!